================ =====================

 

 

 
 

 

เปลือกส้ม

ชื่ออื่นๆ Mandarin Peel, Aurantii pericarpium
ผลส้ม  ชื่อวิทยาศาสตร์ คือ  Citrus aurantium

ชื่อเรียกอื่นในภาษาอังกฤษ คือ  Seville orange, sour orange  เป็นที่รู้จักกันใน
eastern Africa, Arabia, Syria , India , Europe . ยังมีพันธุ์  bitter orange ปลูกใน  Spain, Sicily, Tripoli, California, and Florida

รายละเอียด

ใน Europe และ North America, น้ำมันหอมระเหยได้มาจากการสกัด  bitter orange flowers (neroli oil) และใบส้ม (petitgrain oil) ซึ่งใช้ในน้ำหอม เครื่องสำอาง และวงการ aromatherapy เช่นสปา  ส่วนในทางเภสัชกรรมมักใช้เพื่อแต่งกลิ่นยาให้กินง่าย เช่นน้ำมันตับปลา

ในตำราจีน ใช้เปลือกแห้งของผลส้มห่าม  เปลือกส้มใช้ในยาแผนโบราณ ที่ช่วยย่อยอาหาร คลื่นใส้  ท้องผูก  และมีใช้ในอาการริดสีดวงที่อวัยวะต่าง ๆ  ( anal or uterine prolapse )

เปลือกส้มที่ใช้ทำยาในจีน มีแหล่งที่ดีที่สุดอยู่ที่จังหวัดกวางตุ้ง การจัดเก็บวัตถุดิบ เปลือกส้ม มีความเป็นระบบที่ทำกันมานานแต่โบราณ คือ  เจ้าของไร่ส้มจะนำผลส้มเร่ขายไปในตลาด และปอกเปลือกให้กับลูกค้าที่ซื้อส้มของเขา  เปลือกส้มจะถูกผ่าด้วยมีดออกเป็น สี่แฉก ปอกเปลือกออกจากผลแล้ววางซ้อนกันเป็นระเบียบ  เมื่อกลับถึงบ้านเจ้าของส้มก็นำไปผึ่งลมและแดดตามวิธีการแต่โบราณ  ทำให้ได้เปลือกส้มแห้งที่สวยงามน่ากิน  เปลือกส้มที่ดีผิวด้านนอกจะมีสีน้ำตาลอ่อน ถ้าเป็นของใหม่จะยังคงสีออกส้มแก่ ไม่มีสีเข้ม หรือดำ  ผิวด้านในจะออกสีขาวหม่น ไม่หมองคล้ำ หรือมีสีน้ำตาล

เปลือกส้มที่จังหวัดกวางตุ้งนี้ นับเป็นเปลือกส้มแห้งที่ดีที่สุดของจีน มีคุณสมบัติพิเศษ คือยิ่งเก็บนาน ก็ยิ่งหอม  เปลือกส้มในฤดูกาลใหม่จะมีราคาถูกกว่าเปลือกส้มแห้งของปีก่อน ๆ

ปัจจุบันในจีน ใช้สารสกัดเป็นยาฉีด แก้อาการช็อค ( shock syndromes ) หรืออาการแพ้ยาบางชนิด (anaphylactic shock )  นอกจากนี้ด้วยฤทธิ์ที่ทำให้กล้ามเนื้อบีบตัวได้ จึงสามารถทำให้เลือดหมุนเวียนดีขึ้นโดยผ่านไปทางหัวใจและเนื้อเยื่อสมอง ตัวชี้วัดการทำงานคือ ปริมาณ ของ amine content , synephrine และ  N-methyltyramine

ในยุโรปใช้เปลือส้มเพื่อเจริญอาหาร  จึงช่วยเพิ่มน้ำหนักด้วยเพราะกระตุ้นความอยากอาหารให้มีมากขึ้น  ใบและดอกส้มใช้ชงเป็นชา ดื่มบำรุงประสาท ทั้งในเด็กและผู้ใหญ่ ที่นอนไม่หลับ  ในเยอรมันระบุการใช้ว่า ช่วยแก้ปัญหากระเพาะอาหาร เช่น น้ำย่อยไม่พอ  ช่วยเจริญอาหาร
สารสำคัญในเปลือกส้ม  

  1. กลุ่มที่มีรสขม ประกอบด้วย flavonoid glycosides , neohesperidin , naringin.
  2. กลุ่มที่ไม่ขมเรียกว่า non-bitter flavonoids  เช่น  hesperidin, rutoside,
    sinensetin, nobiletin, tangeretin
  3. 1-2% essential oil ที่มี limonene มากกว่า 90 % , perillyl alcohol , geraniol
  4. pectins
  5. furanocoumarins
  6. กลุ่ม phenols ที่เป็น polymethoxylated flavones และกลุ่ม hydroxycinnamates.

โปรดอ่านรายละเอียดเพิ่มเติมในภาคภาษาอังกฤษ

   
 
รูปของเปลือกส้ม (คลิ๊กที่รูปเพื่อขยาย)
 
เปลือกส้มเป็นส่วนผสมหลักของ